خانه / اخبار / آسیب شناسی مذاکرات صلح افغانستان

آسیب شناسی مذاکرات صلح افغانستان

آسیب شناسی مذاکرات صلح افغانستان

با توجه به این‌که در مذاکرات صلح میان دولت جمهوری اسلامی افغانستان و گروه طالبان، در میان هیئت مذاکره کننده گروه طالبان به‌طور قطع نماینده‌ای از مردم وجود ندارد. (طبیعتاً مردم با تجربه‌ای که از دوران حکومت طالبان دارند، امیدی به گروه طالبان جهت نمایندگی از مردم ندارند). به‌طور طبیعی نگاه مردم به هیئت مذاکره کننده دولت است. گرچه تیم مذاکره کننده دولت، افراد برجسته و نخبه از میان دانشگاهیان و صاحبان اندیشه را نیز با خود به همراه دارد با این وجود، آن‌چه نگاه‌ها را نسبت به هیئت مذاکره کننده دولت دچار تردید نموده است، عدم حضور نمایندگان گروه‌های اجتماعی زیر، در میان هیئت مذاکره کننده دولت است که این مساله می‌تواند آسیب‌هایی را به همراه داشته باشد.

  1. عدم حضور نمایندگان واقعی و شایسته جوانان؛ گرچه برخی از جوانان در میان تیم مذاکره کننده وجود دارد اما این دسته از افراد بیش‌تر از آدرس حزبی و نفوذ سیاسی پدران به‌عنوان نماینده‌های احزاب در میان هیئت مذاکره کننده دیده می‌شود و این نکته خود باعث بدگمانی به شفافیت انتخاب تیم مذاکره کننده شده است.
  2. عدم حضور نمایندگان مهاجران به‌عنوان قربانیان اصلی جنگ افغانستان؛ جنگ در افغانستان باعث مهاجرت میلیون‌ها شهروند رنج‌دیده از جنگ به کشورهای همسایه مخصوصاً ایران و پاکستان شده است. مهاجران خسته از جنگ، علی‌رغم وجود مشکلات فراوان با تلاش‌های خستگی ناپذیر خود به جایگاه‌های علمی و اجتماعی شایسته و برجسته‌ای دست یافته اند و از سویی تمام توان خود را برای دست یابی به دانش و مهارت لازم جهت بازگشت به کشور و سهم گرفتن در سازندگی به کار گرفته اند. بنابراین، شایسته است که در مذاکرات صلح، نمایندگانی از مهاجران نیز وجود می‌داشت زیرا مهاجران هم از نظر جمعیت رقم برجسته‌ای را دارند هم از نظر ظرفیت‌های علمی و فرهنگی می‌توانستند نقش مهمی ایفا کنند چرا که نتایج و روند مذاکرات صلح می‌تواند به‌طور مستقیم در زندگی آینده مهاجران تاثیر داشته باشد. عدم حضور نماینده‌ای از جامعه مهاجر می‌تواند احساس بی‌تاثیر بودن در آینده سیاسی افغانستان را در پی‌داشته باشد.
  3. عدم حضور نماینده علمای دینی برجسته در هیئت مذاکره کننده؛ پافشاری طالبان به باورهای افراطی خود در مذاکرات صلح مضاف بر عدم حضور علمای با انصاف و اندیشمند می‌تواند جایگاه طالبان را در رویارویی با نظام جمهوری تقویت کند. با توجه به این‌که بسیاری از بزرگان مذهب حنفی نسبت به پای بندی طالبان به تسنن عقل‌گرای حنفی، دچار تردید هستند، از سوی دیگر، با توجه به این‌که طالبان در مذاکرات صلح افغانستان از رویکردهای شکلی در مورد نظام آینده افغانستان به مسایل محتوایی پرداخته و مسایل مذهبی را به ابزاری برای افزایش محبوبیت خود و کم‌رنگ کردن مذاهب دیگر داشته است و تلاش برای کنار گذاشتن تشیع افغانستان نموده اند. طالبان ادعای نمایندگی از مذهب حنفی دارند اما در بسیاری از مواضع رویکردی سلفی‌گری داشته و بیش‌تر به باورهای وهابیت عربی و دیوبندیسم پاکستانی تمایل دارند، طبیعتا در چنین فضایی حضور علمای برجسته دینی تشیع و اهل تسنن که رویکردی متعادل‌تری داشته باشند ضروری به نظر می‌رسد و ارزش قایل شدن و اعطای جایگاه به علمای دینی منصف و میانه‌رو که پاسخگوی انحراف فکری طالبان در مذاکرات صلح باشند، لازم است.
  4. عدم حضور نمایندگان زنان جامغه؛ طالبان در مذاکرات صلح در سخنرانی‌های علنی خود، اذعان به حمایت از حقوق زنان، همه شمول بودن نظام سیاسی آینده و برابری و برادری کرده اند، اما گفتگوهای خصوص شان باعث شده است مذاکرات صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان مورد تردید قرار گیرد.

عدم حضور نمایندگان تحصیل‌کردگان جدید دانشگاهی و جوانان می‌تواند نقش جوانان را در تصمیم‌گیری‌های کلان سیاسی، مخصوصا مذاکرات صلح دولت افغانستان با طالبان، مردد و دلسرد کند.

  1. عدم حضور نمایندگان قربانیان جنگ؛ بدون شک هزینه‌های اصلی جنگ را قربانیان جنگ و خانواده‌های آنان پرداخته اند. اکنون که زمزمه‌های مذاکرات صلح شنیده می‌شود، کنار گذاشتن خانواده‌های قربانیان جنگ و خشونت‌ها بسیار بدور از انصاف و مروت بوده و می‌تواند، چالش بزرگی فرا روی گفتگو و مذاکرات صلح محسوب گردد. بنابراین، ترکیب هیئت مذاکره کننده دولت جمهوری اسلامی افغانستان با کاستی‌ها و نقایصی یاد شده همراه است. انتظار می‌رود که مسؤولان دولت در این زمینه توجه کنند و نگذارند، روزنه‌ای امید مردم و جامعه بسته گردد.

 محمود حیدری، استاد دانشگاه و دبیر کمیته صلح و امنیت انجمن مطالعات بین الملل صلح افغانستان

همچنین ببینید

بیانیه انجمن مطالعات بین الملل صلح افغانستان در پیوند با حادثه تروریستی غرب کابل

بیانیه انجمن مطالعات بین الملل صلح افغانستان در پیوند با حادثه تروریستی غرب کابل بار …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *